“სუპერ ელ-ნინიო“ ძლიერდება – მეცნიერები ექსტრემალური ამინდის ზრდას ელიან

მეც­ნი­ე­რე­ბი სულ უფრო მეტ ყუ­რა­დღე­ბას უთ­მო­ბენ წყნარ ოკე­ა­ნე­ში გან­ვი­თა­რე­ბულ ელ-ნი­ნი­ოს, რო­მე­ლიც შე­საძ­ლოა ის­ტო­რი­ა­ში ერთ-ერთი ყვე­ლა­ზე ძლი­ე­რი მოვ­ლე­ნა გახ­დეს. სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბის პროგ­ნო­ზით, მის­მა გაძ­ლი­ე­რე­ბამ შე­საძ­ლოა მთელ მსოფ­ლი­ო­ში ექ­სტრე­მა­ლუ­რი ამინ­დის მოვ­ლე­ნე­ბის ზრდა გა­მო­იწ­ვი­ოს – ძლი­ე­რი სი­ცხის ტალ­ღე­ბი­დან და­წყე­ბუ­ლი, წყალ­დი­დო­ბე­ბი­თა და გვალ­ვე­ბით დამ­თავ­რე­ბუ­ლი.

სი­ნოპ­ტი­კო­სე­ბის შე­ფა­სე­ბით, ტრო­პი­კულ წყნარ ოკე­ა­ნე­ში მიმ­დი­ნა­რე ელ-ნი­ნიო მომ­დევ­ნო თვე­ებ­ში კი­დევ უფრო გაძ­ლი­ერ­დე­ბა და პიკს გვი­ან შე­მოდ­გო­მა­სა და ზამ­თრის და­სა­წყის­ში მი­აღ­წევს. სწო­რედ ამი­ტომ, მეც­ნი­ე­რე­ბი მას უკვე “სუ­პერ ელ-ნი­ნი­ოს“ უწო­დე­ბენ.

• ბოლო ათწლე­უ­ლებ­ში მსგავ­სი მას­შტა­ბის მხო­ლოდ რამ­დე­ნი­მე შემ­თხვე­ვა და­ფიქ­სირ­და, მათ შო­რის ყვე­ლა­ზე ძლი­ე­რი 2015-2016 წლებ­ში იყო. თუმ­ცა, ზო­გი­ერ­თი კლი­მა­ტუ­რი მო­დე­ლის მი­ხედ­ვით, ახა­ლი ელ-ნი­ნიო შე­საძ­ლოა 1950 წლის შემ­დეგ და­ფიქ­სი­რე­ბულ ყვე­ლა მსგავს მოვ­ლე­ნა­ზე ძლი­ე­რი აღ­მოჩ­ნდეს.

“პროგ­ნო­ზე­ბი თით­ქმის უპ­რე­ცე­დენ­ტოა“, – გა­ნა­ცხა­და კო­ლუმ­ბი­ის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ატ­მოს­ფე­როს მეც­ნი­ერ­მა მა­იკლ ტი­პეტ­მა.

ლ-ნი­ნიო ბუ­ნებ­რი­ვი კლი­მა­ტუ­რი ციკ­ლია, რო­მე­ლიც წყნა­რი ოკე­ა­ნის ეკ­ვა­ტო­რულ ნა­წილ­ში ზღვის ზე­და­პი­რის ტემ­პე­რა­ტუ­რის მა­ტე­ბას უკავ­შირ­დე­ბა. ოკე­ა­ნის დათ­ბო­ბა გავ­ლე­ნას ახ­დენს ატ­მოს­ფე­რო­ზე და შემ­დეგ უკვე მსოფ­ლი­ოს სხვა­დას­ხვა რე­გი­ონ­ში ამინ­დის ცვლი­ლე­ბებს იწ­ვევს.

მეც­ნი­ე­რე­ბის თქმით, ამ მოვ­ლე­ნამ შე­საძ­ლოა მსოფ­ლი­ოს სხვა­დას­ხვა ნა­წილ­ში ერ­თმა­ნე­თის­გან გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი შე­დე­გე­ბი გა­მო­იწ­ვი­ოს. ზო­გი­ერთ რე­გი­ონ­ში ძლი­ე­რი წვი­მე­ბი და წყალ­დი­დო­ბე­ბი, ზო­გი­ერ­თში კი ხან­გრძლი­ვი გვალ­ვა და სი­ცხის ტალ­ღე­ბი.

ელ-ნი­ნი­ოს გავ­ლე­ნა მხო­ლოდ ამინ­დზე არ შე­მო­ი­ფარ­გლე­ბა. მას შე­უძ­ლია სე­რი­ო­ზუ­ლი ზი­ა­ნი მი­ა­ყე­ნოს სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბა­საც. მა­გა­ლი­თად, წარ­სულ­ში მსგავ­სი მოვ­ლე­ნე­ბი ინ­დო­ეთ­სა და აზი­ის სხვა ქვეყ­ნებ­ში ბრინ­ჯის მო­სავ­ლის შემ­ცი­რე­ბას უკავ­შირ­დე­ბო­და, რა­საც საკ­ვე­ბის ფა­სე­ბის ზრდა მოჰ­ყვა.

მსოფ­ლიო მე­ტე­ო­რო­ლო­გი­უ­რი ორ­გა­ნი­ზა­ცია (WMO) ქვეყ­ნებს მო­უ­წო­დებს, წი­ნას­წარ მო­ემ­ზა­დონ შე­საძ­ლო შე­დე­გე­ბის­თვის. ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის გან­ცხა­დე­ბით, ელ-ნი­ნი­ოს გაძ­ლი­ე­რე­ბამ შე­საძ­ლოა გა­ზარ­დოს სი­ცხის ტალ­ღე­ბის რის­კი რო­გორც ხმე­ლეთ­ზე, ისე ზღვა­ში.

წყა­რო